LOJİSTİK TERİMLERİ

Air waybill: Malların hava nakliyatı ile taşındığını gösteren sevkiyat belgesidir.
Alongside Vessel: Kargonun rıhtıma veya gemi palangası altındaki mavnaya, gemiye direk yüklenmek amacıyla teslimidir.
Average (Avarya): Denizcilikte, zarar, hasar amlamına gelir. “Müşterek Avarya” ve “Genel Avarya” gibi türleri vardır. Geniş bir konu olup detaylı bilgi için Merkezimize (www.igeme.gov.tr), Deniz Ticaret Odası’na (www.chamber-of-shipping.org) müracaat edilebilir.
Average Adjusters: Avarya, hasar düzenleyen eksperdir.
Average Contribution: Ödenecek büyük hasar maliyetlerinin payıdır.
Average deposit: Büyük avaryanın son tasfiyesi süresince hasar düzenleyen experler tarafından ödenecek miktarın belirlenmesidir.

Bonded warehouse: Transit olan kargonun veya gümrükten çekilmeyi bekleyen kargonun gümrük kontrolu altında bulunduğu antrepolardır.
Berth: Limanda veya rıhtımda geminin demir attığı yere kamyonun yüklenmesi ve boşaltılmasıdır.
Bill of lading: Konişmento, malların özelliklerini belirten, belirlenen tekneye yüklenmiş olan veya yüklenecek olan, bilinen mallar için taşıyıcılar tarafından verilen belgedir.
Bunker Adjustment Factor: Denizaşırı nakliyatta, fuel oil fiyatlarındaki dalgalanmaları hesaba katarak fiyatın hesaplanmış oranın üzerinde talep edilmesidir.

Carriage Forward: Sevkiyatın ücreti varış yerinde ödenebilir.
Certificate of insurance: Sigortacılar tarafından yayınlanan ve özel bir malın kendi şirketlerinin sigortası altında olduğunu doğrulayan ve varış yerinde kontak kurmak için acentalarının isimlerinin yer aldığı bir belgedir.
Charter Party: Bir teknenin tamamının veya bir kısmının kiralandığını gösteren kontrattır.
CFR (ex C&F): Maliyet ve taşıma.
CIF: Maliyet, sigorta, navlun.
CIP: Taşıma ve sigorta ödemesi.
CPT: Taşıma ödemesi.
Clean: Konişmentonun rezervasyonsuz olduğunun belirtilmesidir.
Clear: Gümrükten malların çekilmesidir.
Closing date: Belirlenen tekneye yüklenecek yük için, malların en son teslim edileceği zamandır.
Commodity rate: Belirlenen havaalanları için bazı mal kategorilerinde hava taşımasında özel düşük oranların uygulunabilmesidir.
Conference: Hisselerini birleştiren gemicilik şirketlerinin oluşturduğu kartellerdir. Bu şekilde düzenli gemicilik hizmetlerinin belirli fiyatların altında fiyat vermelerine müsaade etmezler.
Consignee: Gönderilen malın alıcısıdır.
Consignment: Bir nakliye belgesiyle, ağırlığı, hacmi, parsel sayısı veya görüntüsünün tanımlandığı belirli miktardaki kargodur.
Consignment note: Belirlenmiş bir miktardaki kargo ile ilgili belgedir.
Consignor: Malın göndericisidir.
Consolidation: Aynı sevkiyatla gidecek farklı kaynaklardan gelen birçok yükün birleştirilmesidir.
Consolidator: Normal olarak nakliyatçı firma şeklinde “consolidation” işini yürüten firmadır.
Consular invoice: Bazı ülkelerde gümrükten mal çekmek için gerekli olan ve konsolosluklar tarafından vize verilmesi gereken durumlarda konsolosluklar tarafından sağlanan özel formlar üzerine hazırlanan faturadır.
Container: Bir tarafta çift kapısı olan, kolay elleçlenebilen ve emniyetli taşımayı sağlayan alüminyum veya çelikten yapılan metal kutudur.
Crate: Tahtaların birleşmesiyle yapılmış, çivilenmiş, şeritlenmiş ve kapalı kutunun aksine içindekilerin görülebileceği şekildeki açık bir kutudur.
Cubic foot and cubic meter: Hacim birimidir.
Currency adjustment factor (CAF): Amerikan dolarındaki açıklanan oranlar için döviz dalgalanmalarını hesaba katarak, deniz taşımasındaki hesaplanmış orandan fazla fiyat istemek. (Bu düzeltme negatif anlamda da olabilir)

Dangerous goods: Zararlı maddeler olarak sınıflandırılan maddelerdir.
Deck: Güverte demektir, “under deck cargo” kargonun teknenin iç bölümlerine konulmasıdır. “On deck cargo” ise ambarın üst kısımına konulmasıdır. Tehlike anında ilk atılacak şey güverte üstündeki malzemeler olacağı için bu yüzden taşıyıcılar herhangi bir sorumluluğu kabul etmemektedirler.
Delivery note: Eşyanın alıcısı tarafından imzalanacak olan, taşıyıcılar ve araba ile nakledilecekler tarafından kullanılan bir belgedir. Eğer gönderilen mallar düzgün bir sırada değilse, muhafaza edilmesi gerektiğinin belirtilmesi gerekmektedir.
Delivery order: Taşıyıcılar tarafından hazırlanan, malın alıcılarına kargonun teslimini, aynı zamanda bir yerden diğerine kargonun geçişini sağlayan bir belgedir.
Demurrage: Gemi veya vagonun yük almak veya boşaltmak için tayin olunan müddetten sonra alıkonulması, bunun için verilen para, tazminattır.
Door-to-door: Başlangıç yerinden alıcının ayağına teslim demektir. Karayolu ve konteyner taşımalarında en iyi şekilde yürütülmektedir.

EXW: Bildirilen fiyat ihracatçının ticari işletmesinde veya fabrikasında mallar alıcıya teslim edildiği zaman geçerlidir.

FCL: Dolu konteyner yükü.
FAS: Limanda teslim.
FCA: Bu taşıma şekli özellikle multimodel taşıma sistemlerinde kullanılmaktadır. Konteyner veya roll on-roll of gibi taşıyıcıya teslimdir.
FIO: Yükleme ve boşaltmanın deniz taşıma fiyatı içinde yer almamasıdır.
FOB: Gemi bordasında teslimdir.
FPA: Kısmi hasarın serbest bırakılmasıdır.
Feeder Service: Büyük deniz gemilerinden küçük deniz gemilerine veya mavnalara veya bu olayın tersi olduğu zaman malların alınması veya teslimi olayıdır. Büyük gemilerden direk servis yapabilmek çoğu kez mümkün olmamaktadır.
FIATA: Uluslararası Yük Taşıyıcıları Federasyon Birliğidir.
FIATAB/L: Üstteki federasyona ait bir taşıyıcı firma tarafından düzenlenen belgedir.
Floating Policy: Dalgalı sigorta poliçesi, sigortacı ve sigortalı arasında kalıcı bir sigortanın yapılmasıdır.
Forwarding Agent (or forwarders): Satıcı, alıcı ve taşıyıcılar arasında bir aracı görevi yapan forwarderlar belirlenen prensipler çerçevesinde belgelerle belirtildiği üzere ön taşımayı veya gemiye yüklemeyi düzenlerler.
General average: Gemiyi ve kargosunu korumak amacıyla yapılan gönüllü harcamalardır. Büyük avarya olarak isimlendirilir.
Harbour dues: Liman imkanlarından faydalanmak için zorunlu vergilerdir.
Haulage: Karayolu taşımacılığıdır.
Haulage contractor: Karayolu taşıyıcısı.
Heavy Lift Changes: Birim başına belli bir ağırlık limitinin üzerindeki parçaların yüklenmesi, boşaltılması ve hareket ettirilmesi için ilave ücretlerdir. Bu ücretler liman teçhizatı ve imkanlarına göre değişmektedir.
Hold: Kargonun yerleştirildiği ticarî gemilerin güvertelerinin altındaki ambardır.
IATA: Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği.
IMO (önceden IMCO): Uluslararası Denizcilik Organizasyonu. Organizasyonun görevleri arasında tehlikeli maddelerin sınıflandırılması, uyulması gereken kuralların tesbit edilmesi, ticarî ülkelerin taşımacılıkla ilgili kurallarının yayınlanması yer almaktadır.
Incoterms: Uluslararası Ticaret Odasının ticarî terimlerin yorumlanması ile ilgili yayını.
Jettison: Tehlike anında gemiyi hafifletmek amacıyla eşyanın denize atılması.
Joint Cargo: Birleştirilmiş kargo.
Lay-day: Bir teknenin yükleme ve boşaltılması için izin verilen zaman.
LCL: Konteyner yükünden daha az yük olması.
Legalized invoice: Satıcının kendi hazırladığı başlıklı formlar üzerine hazırlanan fatura. Bazı ülkelerde gümrük işlemleri sırasında gerektiğinde konsolosluk tarafından onaylanması gerekmektedir.
Letter of credit: Kısaca L/C olarak adlandırılan kredi mektubudur veya bankalar tarafından yayınlanmakta ve alıcı ile satıcı arasında aracılık yapmaktadır.
Lighter: Gemi boyunca yerleşen ve kargonun yüklenmesini veya boşaltılmasını sağlayan mavnaya denmektedir.
Lighterage: Mavna Ücreti.
Lift-can: Metalik konteynerlere göre daha büyük fakat tahtadan yapılma ve genellikle mobilyaların naklinde kullanılan bir kutudur.
Longshoreman: Gemi boşaltma ve yükletme gibi liman işlerinde kullanılan işçi.
Manifest: Manifesto, kaptan tarafından gümrük idaresine gemideki malları bildirmek üzere verilen liste, gümrük beyannamesi, yük senedi.
Markings: Paketler ve kutular üzerine yapıştırılmış, gönderilen malı tanımlamaya yarayan sembol, harfler ve şekillerdir.
Measurements: Paketlerin yükseklik, uzunluk ve genişliğini veren ölçümlerdir.Genellikle paketin veya gönderilen yükün hacmini bulmak için kullanılır.
Minumum freight: Ufak bir yükün taşınması için taşıyıcılar tarafından alınacak en az miktardaki ücret.
Negotiable: Bir mala veya değere konu olan bir belgenin ciro edilebilir olduğunu gösterir.
Non negotiable: Malın konusu olmayan bir doküman veya ciro edilebilir bir belgenin sureti non negotiable bir belgedir. (Havayolu faturası ciro edilemez bir belgedir)
Notify address: Konişmentoda isim ve adres yerine malın alıcısının isminin yer almadığı fakat eşyaların varış yerinde taşıyıcının acentası tarafından kime gönderileceğinin belirtilmesidir.

On board B/L: Konişmentonun üzerinde eşyaların uygun bir şekilde yüklendiğinin doğrulanmasıdır.
Outturn report: Boşaltma limanında oluşturulan ve bir tekneden boşaltılacak olan malların listesidir.

Particular average: Eşya hasarı demektir.
Pallet: Sağlam tahtadan yapılmış, forklift ile taşınmaya müsait bir paketleme aracıdır.
Payload: Demiryolu, karayolu veya havayolu ile yapılan taşımada yerleştirilen kargonun toplam ağırlığı.
RAG: Sınırlı konular rehberi, havayolu ile taşımada IATA tarafından tehlikeli maddelerin kabul koşulları ve taşınması, etiketlenmesi, paketlenmesi gibi konuları içeren bir yayındır.
RAG decleration: Satıcı tarafından imzalanan ve tamamlanan suret şeklinde hazırlanan bir deklarasyon belgesidir.
Reefer: Soğuk hava konteyneri.
Restricted cargo: Tehlikeli maddeler veya taşınması belirli kuralların yerine getirilmesiyle mümkün olabilecek kargodur.
Right of recourse: Hatalı bir duruma karşı tazminat için talep hakkıdır. Malın alıcıları hatalı taşıma olayında kayıtlı itiraz mektubunu göndererek sigortacıların itiraz hakkını saklı tutmak zorundadırlar.
Skid: Genellikle metalik olan kaldırmaya ve yerleştirmeye müsait özel çerçevedir.
SRCC: Sigortacılık terminolojisindeki kısaltmadır. (Grevler, kargaşalar-Hükümetle ilgili kargaşalar). Açılımı; “Strike, Riots and Civil Commotion”dur. Bu riskler “Tam risk” poliçelerinde yer almamaktadır ve “Savaş riskleri” olarak ayrıca belirtilmelidir.
Stevedores: Gemilerin ambarlarında uygun kargo yerleştirmesinde uzmanlaşmış liman işçileri.
Storage: Depolama.
Stowage: Gemi ambarlarına veya konteynere yükleme anlamına gelmektedir.
Stower: Gemi ambarlarına yükleme işini düzenleyen liman işçileri.
Stuffing: Konteynere yükleme.
Subrogation: İtiraz haklarının başka bir tarafa naklidir.
Surveyor: Gemicilikte ve sigortacılıkta hasarlı malları irdeleyen ve detaylı bir rapor hazırlayan ekspere denir.
Survey report: Eşyaların gördüğü zararı tanımlayan ve sigorta acentası tarafından hazırlanan detaylı bir rapordur.
Tackle: Palanga, zincir.
Tally clerks: Dokümanlarda verilen tanımlamaya kargo ve paketlerin uygunluğunu kontrol eden şahıslardır.
Through B/L: Konişmento, belirlenen iki yer arasındaki taşımayı içermektedir. Fakat seyahat esnasında bir transferi içermemektedir.
Through rate: Konişmentoda belirtilen malların nakli için mallarla ilgili taşıma ücretlerinin toplamıdır.
Transshipment: Uygun bir limanda bir gemiden diğerine yükün transferidir.
Underdeck: Kargonun yüklendiği ambar. Taşıyıcılar gemi güvertesinde taşınan mallar için sorumluluğu reddederler.
Underwriter: Sigortacıdır.
Unstuffing: Konteyner işinde konteynerin boşaltılmasıdır.
Warehouse: Antrepo, sevkiyat beklerken kargonun ambarda depolanmasıdır.
Waybill: Eşyaların sevkiyatını içeren belgedir.
Wharf: Rıhtım, iskele.
Wharfage: İskelenin yük boşaltma veya depolama için kullanılması, iskele ücretidir.
W/Mq: Ağırlık/ölçüm. Deniz taşıma ücretlerinin hesaplanmasına baz olmak kaydıyla, geminin isteğine göre ağırlık ve ölçüm esasının belirlenmesidir.